Kuş gribi gerekçesiyle geçtiğimiz yıl sofralık yumurta ihracatına getirilen kısıtlamalar, Mardin’de ihracata yönelik üretim yapan firmaları zor durumda bırakmaya devam ediyor. İhracattaki kota ve izin uygulamaları nedeniyle dış pazarlarını kaybeden üreticiler, düşen iç piyasa fiyatları karşısında kapasite azaltımına giderken, yeni yatırımlarını da askıya aldı.
Son yıllarda yapılan modern tesis yatırımlarıyla yumurta üretiminde bölgesel bir merkez olma yolunda ilerleyen Mardin’de, sektör temsilcileri mevcut uygulamaların kent ekonomisi üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu ifade ediyor.
İhracat durdu, iç piyasada fiyatlar geriledi
Geçtiğimiz yıl mayıs ayında kuş gribi nedeniyle yumurta arzında yaşanabilecek daralmaya karşı önlem olarak başlatılan ihracat kısıtlamaları, üretimin artmasına rağmen devam ediyor. Bu durum, iç piyasada ürün fazlası oluşmasına ve fiyatların maliyet seviyelerine kadar gerilemesine yol açtı.
Mardin Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hatip Çelik, uygulanan kotaların ihracat kanallarını daralttığını belirterek, “Firmalarımız bugün neredeyse maliyetine satış yapmak zorunda kalıyor. Bu tablo sürdürülebilir değil” dedi.
Uluslararası sözleşmeler kaybediliyor
Mardin’de faaliyet gösteren yumurta üreticilerinin Orta Doğu ve Afrika başta olmak üzere üç kıtaya ihracat yaptığını hatırlatan Çelik, özellikle Dubai pazarında önemli kayıplar yaşandığını söyledi. Kota uygulamalarının firmaların uluslararası alıcılar nezdinde güven kaybına neden olduğunu vurgulayan Çelik, “İhracat anlaşmalarımız birer birer iptal ediliyor” ifadelerini kullandı.
Yatırımlar askıda, kümesler boş
Kentte son yıllarda hayata geçirilen 10 modern yumurta üretim tesisine rağmen, belirsizlik ortamı nedeniyle yeni yatırımların durduğunu kaydeden Çelik, boş kümeslerin olduğunu ancak firmaların damızlık hayvan yatırımı yapmaktan kaçındığını söyledi.
Verilere göre Mardin’de günlük yumurta üretim kapasitesi 1 milyon adede kadar gerilerken, kentteki aktif kanatlı hayvan sayısı son bir yılda yüzde 16 azaldı. 2024 yılında 2 milyon 887 bin 696 olan kanatlı hayvan sayısı, 2025’te 2 milyon 425 bin 177’ye düştü.
Sınır illeri için özel ihracat modeli çağrısı
Kayıtlı ihracat ve izin süreçlerinin bürokrasiyi artırdığını dile getiren Hatip Çelik, Mardin gibi sınır illerinin özel koşullarının mevzuatlarda dikkate alınması gerektiğini belirtti. Çelik, “İhracatın tamamen kısıtlanması yerine öngörülebilir, hızlı ve sürdürülebilir bir model oluşturulmalı” dedi.
DFİF avantajı kâğıt üzerinde kaldı
Ticaret Bakanlığı’nın geçtiğimiz temmuz ayında sofralık yumurta ihracatında DFİF kesintisine yönelik sağladığı muafiyetin önemli bir adım olduğunu belirten Çelik, ihracat izinlerinin devam etmesi nedeniyle bu avantajın sahaya yansımadığını ifade etti. Üretim kapasitesinin etkin kullanılamadığını vurgulayan Çelik, bunun işletmelerin nakit akışını da olumsuz etkilediğini söyledi.
Kısıtlamalar kırsal kalkınmayı da vuruyor
Yaşanan sürecin yalnızca yumurta üreticilerini değil, yem tedarikinden nakliyeye, ambalajdan veteriner hizmetlerine kadar geniş bir ekonomik zinciri etkilediğine dikkat çeken Çelik, “Kırsalda yaşanan her üretim daralması istihdam ve gelir kaybı anlamına geliyor. Mardin’de son yıllarda oluşturulan tarımsal üretim altyapısının zarar görmesinden endişeliyiz” diye konuştu.
