Gizli tuza dikkat!

Ye­di­ği­miz tuzun büyük bir kısmı satın al­dı­ğı­mız hazır gı­da­la­rın için­de giz­li­dir. Gı­da­la­rın eti­ket­le­ri­ni kont­rol edin ve daha az tuz tü­ke­ti­mi için ter­cih­le­ri­ni­zi de­ğiş­ti­rin.

Gizli tuza dikkat!
Gizli tuza dikkat!
Selman Güneş
  • Yayınlanma21 Mayıs 2024 11:15

Ye­di­ği­miz tuzun büyük bir kısmı satın al­dı­ğı­mız hazır gı­da­la­rın için­de giz­li­dir. Gı­da­la­rın eti­ket­le­ri­ni kont­rol edin ve daha az tuz tü­ke­ti­mi için ter­cih­le­ri­ni­zi de­ğiş­ti­rin.

Aşırı tuz tü­ke­ti­mi yük­sek tan­si­yon, kalp has­ta­lık­la­rı, böb­rek has­ta­lık­la­rı başta olmak üzere şiş­man­lık, şeker has­ta­lı­ğı ve bazı kan­ser tür­le­ri başta olmak üzere önem­li halk sağ­lı­ğı so­run­la­rı­na neden ol­mak­ta­dır. Dünya Sağ­lık Ör­gü­tü; has­ta­lık­lar­dan ko­run­mak ama­cıy­la tü­ke­til­me­si ge­re­ken tuz mik­ta­rı­nı günde 5 gram (te­pe­le­me bir çay ka­şı­ğı veya silme bir tatlı ka­şı­ğı) ola­rak öner­mek­te­dir.

Ül­ke­miz­de Türk Hi­per­tan­si­yon ve Böb­rek Has­ta­lık­la­rı Der­ne­ği’nin 2008’de ger­çek­leş­tir­di­ği SAL­Turk-1 Ça­lış­ma­sı’nda gün­lük tuz tü­ke­tim mik­ta­rı­nın 18 g/gün ol­du­ğu sap­tan­mış­tır. 2012’de yine Türk Hi­per­tan­si­yon ve Böb­rek Has­ta­lık­la­rı Der­ne­ğin­ce tek­rar­la­nan “Tür­ki­ye’de Tuz Tü­ke­ti­mi Ça­lış­ma­sın­da (SAL­Turk 2)” kişi başı gün­lük tuz tü­ke­ti­mi 15 g/gün bu­lun­muş­tur.

Ba­kan­lı­ğı­mız ta­ra­fın­dan Kasım 2011 yı­lın­dan beri “Tür­ki­ye Aşırı Tuz Tü­ke­ti­mi­nin Azal­tıl­ma­sı Prog­ra­mı” yü­rü­tül­mek­te­dir. Prog­ram kap­sa­mın­da tuzun aşırı tü­ke­til­me­si­nin ön­len­me­si ama­cıy­la fark­lı sek­tör­ler­le iş­bir­li­ği ça­lış­ma­la­rı ya­pıl­ma­sı ön­ce­lik­ler ara­sın­da yer al­mak­ta­dır.

Uy­gu­la­mak­ta ol­du­ğu­muz Tuz Azalt­ma Prog­ra­mı kap­sa­mın­da ve Tür­ki­ye Bes­len­me Reh­be­ri öne­ri­le­ri doğ­rul­tu­sun­da fazla tuz tü­ke­ti­mi­nin sağ­lık üze­ri­ne olum­suz et­ki­le­ri­ne yö­ne­lik ka­mu­da far­kın­da­lık oluş­tu­rul­ma­sı ve bil­gi­len­dir­me ya­pıl­ma­sı, aşırı tuz tü­ke­ti­mi­nin azal­tıl­ma­sı ama­cıy­la her yıl “Tuza Dik­kat Haf­ta­sı” et­kin­lik­le­ri ya­pıl­mak­ta­dır. Her yıl be­lir­le­nen bir ta­rih­te ger­çek­leş­ti­ri­len “Tuza Dik­kat Haf­ta­sı” bu yıl 20-26 Mart 2017 ta­rih­le­ri ara­sın­da ola­cak­tır. Tema ola­rak da “UNU­TU­LAN TEHLİKE: Gizli Tuz Tü­ke­ti­mi Ye­di­ği­miz tuzun büyük bir kısmı satın al­dı­ğı­mız hazır gı­da­la­rın için­de giz­li­dir. Gı­da­la­rın eti­ket­le­ri­ni kont­rol edin ve daha az tuz tü­ke­ti­mi için ter­cih­le­ri­ni­zi de­ğiş­ti­rin #da­ha­az­tuz­tü­ke­tin” be­lir­len­miş­tir.

Tuz Tü­ke­ti­mi­ni Azalt­ma Öne­ri­le­ri

1.​Tuz tü­ke­ti­mi azal­tıl­ma­lı­dır. Gün­lük ola­rak 5 gramı (1 te­pe­le­me çay ka­şı­ğı veya1 silme tatlı ka­şı­ğı) geç­me­me­li ve iyot­lu tuz kul­la­nıl­ma­lı­dır

2.​Besin sa­na­yi­sin­de kul­la­nı­lan ve ge­nel­lik­le am­ba­laj­lı be­sin­le­rin besin eti­ke­tin­de yer alan mono sod­yum glu­ta­mat, sod­yum nit­rat, sod­yum bi­kar­bo­nat, sod­yum sit­rat, sod­yum as­kor­bat vb. tüm sod­yum­lu bi­le­şik­le­rin tü­ke­ti­mi­ne dik­kat edil­me­li­dir. Çünkü bun­lar be­si­nin tuz/sod­yum içe­ri­ği­ni ar­tır­mak­ta­dır.

3.​Yemek ha­zır­la­ma, pi­şir­me ve tü­ke­tim sı­ra­sın­da ilave edi­len tuz mik­ta­rı azal­tıl­ma­lı­dır. Hatta be­sin­le­rin bi­le­şi­min­de sod­yum bu­lun­ma­sı ne­de­niy­le ha­zır­la­ma ve pi­şir­me sı­ra­sın­da müm­kün­se tuz ek­len­me­me­li­dir.

4.​Sof­ra­da ye­mek­le­re tuz ila­ve­si ya­pıl­ma­ma­lı ve sof­ra­dan tuz­luk kal­dı­rıl­ma­lı­dır.

5.​Hazır sos­lar (soya sosu, ket­çap sos, bar­be­kü sos, tar­tar sos, salsa sos, har­dal, ma­kar­na sosu gibi), atış­tır­ma­lık ürün­ler (cips, tahıl bazlı bar, meyve bazlı bar, ekst­rü­de ürün­ler, pat­la­mış mısır gibi), tuz­lan­mış ku­ru­ye­miş­ler (fın­dık, fıs­tık, ceviz, badem, leb­le­bi, ka­vur­ga, kabak ve ay­çi­çe­ği çe­kir­de­ği, her türlü çe­kir­dek içi vb.), turşu ve sa­la­mu­ra (siyah ve yeşil zey­tin, sebze tur­şu­la­rı), balık kon­ser­ve­le­ri, tuz­lan­mış, tüt­sü­len­miş ve/veya sa­la­mu­ra edil­miş et ve balık ürün­le­ri ile aro­ma­lı/aro­ma­sız, doğal/doğal ol­ma­yan mi­ne­ral­li içe­cek­ler yük­sek mik­tar­da tuz içer­me­le­ri ne­de­niy­le az tü­ke­til­me­li­dir.

6.​Gelenek­sel ola­rak ev­ler­de ha­zır­la­nan turşu, salça, tar­ha­na, kurut, yap­rak sa­la­mu­ra­sı vb. yi­ye­cek­le­rin tuz içe­ri­ği faz­la­dır. Bu ne­den­le daha az tü­ke­til­me­li ve ha­zır­lar­ken yük­sek mik­tar­da tuz kul­la­nı­mın­dan ka­çı­nıl­ma­lı­dır.

7.​Sa­la­mu­ra ürün­le­rin tuz içe­ri­ği­nin azal­tıl­ma­sı için suda yı­ka­ma ve bek­let­me gibi iş­lem­ler uy­gu­la­na­bi­lir.

8.​Satın alı­nan iş­len­miş ürün­le­rin eti­ket bil­gi­si mut­la­ka okun­ma­lı, tuz­suz yada tuzu azal­tıl­mış ürün­ler ter­cih edil­me­li­dir.

9.​Am­ba­laj­lı tü­ke­ti­me su­nu­lan gı­da­la­rın içe­ri­ği eti­ket bil­gi­sin­den okun­ma­lı ve ben­zer gı­da­lar­da tuz ve tuz ye­ri­ne geçen mad­de­le­rin mik­tar­la­rı daha düşük olan­lar ter­cih edil­me­li­dir.

10.​Ev dışı bes­len­me­de ye­mek­le­rin ve be­sin­le­rin için­de­ki tuz mik­ta­rı öğ­re­ni­le­rek müm­kün­se az tuzlu veya tuz­suz ha­zır­lan­ma­sı is­ten­me­li­dir.

11.​Tuz ye­ri­ne doğal lez­zet art­tı­rı­cı­lar (soğan, sa­rım­sak, ba­ha­rat­lar, limon, sirke, biber vb.) kul­la­nıl­ma­lı­dır.

12.​Tuz tü­ke­ti­mi­nin azal­tıl­ma­sı ko­nu­sun­da bir süre ıs­rar­lı dav­ra­nıl­dı­ğın­da, ki­şi­nin tuzu azal­tıl­mış bes­len­me bi­çi­mi­ne alı­şa­bi­le­ce­ği unu­tul­ma­ma­lı­dır.

Aşırı Tuz İçeren Be­sin­ler

•Hazır sos­lar (soya, ket­çap, bar­be­kü, tar­tar, salsa, har­dal, ma­kar­na vb sos­lar)

•Atış­tır­ma­lık ürün­ler (cips, tahıl bazlı bar, meyve bazlı bar, pat­la­mış mısır gibi)

•Tuz­lan­mış ku­ru­ye­miş­ler (fın­dık, fıs­tık, ceviz, badem, leb­le­bi, ka­vur­ga, kabak ve ay­çi­çe­ği çe­kir­de­ği, her türlü çe­kir­dek içi vb.)

•Turşu ve sa­la­mu­ra be­sin­ler (siyah ve yeşil zey­tin, sebze tur­şu­la­rı), balık kon­ser­ve­le­ri, tuz­lan­mış ve/veya sa­la­mu­ra edil­miş et ve balık ürün­le­ri

•Aro­ma­lı/aro­ma­sız, doğal/doğal ol­ma­yan gazlı/gaz­sız mi­ne­ral­li içe­cek­ler

•Ge­le­nek­sel ola­rak ev­ler­de ha­zır­la­nan turşu, salça, tar­ha­na, yap­rak sa­la­mu­ra­sı vb. be­sin­ler­dir.